Isman, Moore ve Kearsley’in tanımlarından hareketle uzaktan eğitimi farklı biçimlerde uygulamak mümkündür. İletişim teknolojilerinin kullanımı bakımından birbirinden çok farklı uzaktan eğitim dağıtım modeli bulunmaktadır

1. Tek Yönlü İletişim

Öğrenme-öğretme faaliyetlerinin yapıldığı ortamda bulunan öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci grupları arasındaki iletişimin tek yönlü olduğu dağıtım modelidir. Bu dağıtım modeli içinde, öğrenciler ve öğretmenler kendi aralarında soru soramazlar veya sorularına anında cevap alamazlar

1. Mektupla Dağıtım Sistemi

Eğitim materyallerinin farklı yörelerde bulunan öğrencilere posta yolu ile gönderildiği ve bunlar hakkındaki düşüncelerinin posta ile alındığı bir modeldir. Öğrencilerin öğretmenlerinin sesini duyamadığı, yüzünü hiç göremediği ve karşılıklı olarak iletişim kuramadığı bir model olarak bilinmektedir.

2. Tek Yönlü Radyo Ile Dağıtım Modeli

Öğretmenler eğitim hizmetlerini öğrencileri ancak radyo yolu ile ulaştırabilmektedir. Öğrenciler derslerini evlerinde veya iş yerlerinde radyodan dinlerler. Öğretmenler ve öğrenciler asında çift yönlü sözlü ve görsel bir iletişim kurma imkanın bulunmadığı modeldir.

3. Tek Yönlü Televizyonla Dağıtım Modeli

Öğrenciler derslerini evlerinde veya çalışma yerlerinde televizyondan seyrederek öğrenmeye çalışırlar. Öğretmenler ve öğrenciler arasında çift yönlü iletişim kurma imkanının bulunmadığı bir modeldir. Öğretmenler bilgileri, televizyon yolu ile öğrencilerine öğretmeye çalışmaktadırlar. Bu modelin diğer modellerden farklı olan yanı öğrencilerin öğretmenlerinin yüzünün görebilmesi, öğretmenin öğretme ortamında değişik materyalleri kullanabilme ve kullandığı materyalleri öğrencilerine gösterebilme imkanının bulunmasıdır.

4. Tek Yönlü Etkileşimde Bilgisayarla Dağıtım Modeli

Öğretmenler öğrencilerine derslerini internet sistemi aracılığı ile sunmaktadır. Öğretmenler internette bulunan sayfalarına ders ile ilgili bilgileri yüklerler. Öğrencilerin,derslerini evlerinde veya iş yerlerinde bilgisayarları ile internet sisteminin WEB sayfalarına girerek öğrendiği bir modeldir. Öğrenciler öğretmenlerine elektronik-posta mesajı gönderip cevaplarına aynı yöntemle aldıkları bir modeldir.

2. Çift Yönlü İletişim

Öğretmenlerin ve öğrencilerin, öğrenme-öğretme ortamlarında çift yönlü iletişim (sesle veya görüntülü olarak) kurdukları sistemler bütünüdür.

1. Çift Yönlü Etkileşimli Radyolu-Konferans Dağıtım Modeli

Farklı mekanlarda bulunan öğrenciler genellikle aynı anda öğretmenleri ve arkadaşlarıyla telefon ile bağlantı kurarak derslerini öğrendiği modeldir. Öğrencilerin öğretmenleri ile sözlü olarak çift yönlü iletişim kurabildiği fakat yüz yüze gelemediği bir modeldir.

2. Çift yönlü Etkileşimli Televizyonlu-Konferans Dağıtım Modeli

Farklı mekanlarda bulunan öğrenciler genellikle aynı anda öğretmenleri ve arkadaşlarıyla telekonferans sistemini kullanarak yüz yüze etkileşim yolu ile derslerini öğretmenlerinden öğrendiği modeldir. Öğrenciler, öğretmenleriyle çift yönlü iletişim kurabilirler, diğer arkadaşlarının seslerini duyabilir ve yüz yüze bir iletişim yapabilirler. Öğrenciler ve öğretmenler arasında canlı bir bilgi alış verişi yapabilmekte, öğrenciler öğretmenlerine sorular sorup cevaplarını aynı anda alabilmektedirler.

3. Çift Yönlü Etkileşimli Bilgisayarlı-Konferans Dağıtımlı Modeli

Farklı mekanlarda bulunan öğrencilerin, derslerini aynı anda öğretmenleri ve arkadaşları ile bilgisayarın internet sistemini kullanarak yüz yüze telekonferans yaparak öğrendikleri bir modeldir. Bu ortamlarda genellikle Net Meeting, CuSeeme veya diğer yazılım programlarını kullanmaktadırlar. Öğrenciler bu yazılım programları sayesinde öğretmenleri ile çift yönlü iletişim kurma imkanına sahiptirler.

3. Uzaktan Öğrenme`de Donanım ve Yazılım Nitelikleri
1. Uzaktan Öğrenme donanımları, Plan çerçevesindeki tüm uygulamaların geliştirilmesi, muhafaza edilmesi ve dağıtılması amaçlarına hizmet eder.
2. Donanım ve yazılımlar, Uzaktan Öğrenme için kullanılması kararlaştırılan tekniklere göre şekillendirilmelidir.
3. Uzaktan Öğrenme Planı dahilinde kullanılan ve geliştirilen tüm donanım ve yazılımlar, Proje Yönetimi tarafından onaylanan standartlara uygun olmalıdır.
4. Uzaktan Öğrenme Planı bünyesindeki tüm yazılımların kullanıcı arayüzleri aynı yapıda olmalıdır : Öğrencilerin Uzaktan Öğrenme sürecinde kullanacakları tüm yazılımların aynı yapıda olması, değişik kurslar için hazırlanmış uygulamalara kolaylıkla adapte olabilmelerini ve bu sayede öğrenim sürecinin hızlanmasını sağlar.
5. Uzaktan Öğrenme Planı dahilindeki yazılımlar, sistemin etkinliğini ölçer nitelikte, diagnostik öğeleri içermelidir : Uzaktan Öğrenme ile ölçme ve değerlendirmenin otomatize edilebilmesi amacıyla, hazırlanan uygulamaların öğrencinin tepki zamanı, en çok üzerinde durulan konu başlıkları, test sonuçları vb. gibi öğeleri ölçer nitelikte olmalıdır.
6. Uzaktan Öğrenme uygulama yazılımları öğrencilerin etkileşimli olarak mümkün olduğunca katılımı sağlar nitelikte ve kurslar ile ilgili basılı doküman ve referans kaynak bilgilerini içerir şekilde tasarlanmalıdır. Uygulama yazılımları kurs içeriği ile ilgili yönlendirici sorular ve aktiviteler ile zenginleştirilmelidir. Öğrencilerin motivasyonu ve öğrenme etkinliği açısından birkaç okuma sayfasından sonra, kısa soru/cevap, animasyon, ses, karikatür gibi aktiviteler uygulama yazılımlarında yer almalıdır.

Uzaktan eğitimcilerin bir numaralı sorunu, uzaktan eğitim sistemini öğrenci, öğretmen ve kullanılan teknolojiler bazında nasıl değerlendirileceğidir. Holberg’e göre, uzaktan eğitimi değerlendirme çabaları, sistemin içinde bulunan ders faaliyetlerinin nasıl fonksiyonel, etkili olduğunu ve öğrenciler tarafından nasıl algılandığını içermelidir. Burada önerilen değerlendirme modelleri, sadece bir dersin değerlendirilmesinden çok sistemin yapısının değerlendirilmesidir. Bunun için, uzaktan eğitim uygulamalarını yapan kurum ve kuruluşlar bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak değerlendirme çalışmalarına başlamışlardır. Bu değerlendirme çalışmaları sistem modeli gibi çalışmaktadır.

1. Utah Modeli

Utah değerlendirme modelinin esas amacı, uzaktan eğitim faaliyetlerini etkili bir şekilde yapmaktır. Bunu yaparken öğrencilerin, öğretmenlerin, çevrenin ve kullanılan iletişim teknolojilerinin rolleri üzerinde durmaktadır.

Birinci basamakta daha çok öğreticinin hangi konularda değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Değerlendirme aşamasında öğreticilerin alması gereken roller ile yaptığı roller karşılaştırılmaktadır.

Uzaktan eğitimde görev yapacak olan öğreticilerin değerlendirilmelerinde aşağıdaki ana maddeler dikkate alınmalıdır.

1. Zamanında Gelme:Uzaktan eğitim derslerine öğreticilerin, zamanında gelmeleri gerekmektedir. Geç geldiği zaman zaten pahalı olan network sisteminin maliyetini yükseltmektedirler. Öğreticilerin zamanında derslere girip girmediği açık bir şekilde ortaya koyulmalıdır.
2. Kabiliyetli Olmalıdırlar:Uzaktan eğitimde ders verecek olan öğreticilerin uzaktan eğitim konusunda ders verecek kabiliyetleri olmalıdır. Öğreticilerin dersleri verme konusunda yetenekli olup olmadıkları ortaya çıkarılmalıdır.
3. Derslerin Etkililiği:Öğreticilerin dersleri etkili bir derecede öğretip öğretmediği incelenmelidir. Etkililik kavramı, öğrencilerin buradan ne kadar bilgi öğrenip öğrenmediği ile doğru orantılıdır.
4. Sistemden Memnun Olma:Öğrencilerin uzaktan eğitim sisteminden memnun olup olmadıkları açık bir şekilde ortaya konulmalıdır
5. Öğretim Yöntemleri:Öğrencilerin uzaktan eğitime uygun olan yöntemleri kullanıp kullanmadıkları incelenmelidir. Çünkü, derslerdeki bilgi aktarımı ancak bu yöntemlerle oluşmaktadır.
6. Teknik Destek:Uzaktan eğitim uygulamalarında teknik destek çok önemlidir. Eğer teknik destek zamanında gelmez ise bir ders ortamında meydana gelecek olan öğrenme-öğretme faaliyetleri bir anda durabilir.
7. Yönetim Desteği:Uzaktan eğitim uygulamalarının etkili bir şekilde yapılabilmesi için, yönetimin maddi ve manevi desteği çok önemlidir.

İkinci bölümde araştırmacılar, öğrencilerin uzaktan eğitim hakkındaki görüşlerini almalıdırlar. Öğrenci görüşleri aşağıda belirtilen ana maddeler hakkında alınmalıdır. Bu maddeler:

1. YetenekleriÖğrencilerin uzaktan eğitim yolu ile verilen derslere karşı yetenekleri açık olarak ortaya konulmalıdır. Bu yeteneklerinin öğrenmeler üzerinde etkili olduğu yapılan araştırmalarda ispatlanmıştır.
2. Uzaktan Eğitim Derslerinden Memnun OlmaÖğrencilerin uzaktan eğitim hakkındaki görüşleri, çeşitli araştırma yöntemleri (görüşme veya test) kullanılarak alınmalıdır. Örneklemin görüşleri alınırken, bilimsel araştırma yöntemlerine uygun bir şekilde yapılması gerektiği bir çok araştırmada ispatlanmıştır.
3. Yönetim DesteğiYönetimin, uzaktan eğitim sistemi ile ders alan öğrencileri ne kadar desteklediği açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. Yönetimlerin desteği, uzaktan eğitimin başarısını büyük bir oranda etkilemektedir.
4. Öğrencilerin Öğrenme BiçimleriUzaktan eğitimde yapılan uygulamaların, öğrenciyi memnun etmesi için öğrencilerin öğrenme yeteneklerine uygun olması gerekmektedir. Öğrencilerin öğrenme biçimleri ortaya konulmalıdır.
5. Davranış DeğişikliğiUzaktan eğitim dersleri sonucunda öğrencilerde ne gibi davranış değişikliklerinin meydana geldiği ortaya konulmalıdır.

Yapılan araştırmalar bu ana maddelerin korelasyonunu vurgulamaktadır. Örneğin, davranış değişikliğinin ilişkili olduğu maddeler şunlardır:

Öğrenme yetenekleri, sistemden memnun olma ve yönetim desteğidir. Bunların yanında öğrenci görüşlerinin, öğretmenlerin yapacağı uygulamalara rehber olduğu ortaya konulmuştur. Utah modeli değerlendirme çalışmalarında, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının sistem hakkındaki düşüncelerinin ortaya çıkarılması için gözlem, görüşme ve test yöntemlerinin kullanılması gerektiği ve bu görüşlerin t-testi ve korelasyon gibi yöntemler kullanılarak karşılaştırmalarının gerektiği vurgulanmıştır.

2. Alaska Modeli

Alaska’da yapılan çalışmalar değerlendirme faaliyetlerinin amacının, uzaktan eğitim uygulamalarında bulunan eğitim programlarının, öğretmenlerin ve öğrencilerin ihtiyaçlarını ve yapılması gerekenleri açık ve seçik olarak ortaya çıkarılmaktır. Değerlendirmenin amaçları aşağıdaki gibidir:

1. Ders hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını ortaya çıkarmak,
2. Hangi yöntemlerin çalışıp hangilerinin çalışmadığını ortaya çıkarmak,
3. Öğrenci öğrenmelerinin ne durumda olduğunu ortaya çıkarmak,
4. Ders bir dahaki uygulamada nasıl geliştirilebilir.

Eğer öğretim görevlisi bu konularda bilgi sahibi olursa uzaktan eğitim uygulamalarının başarılı bir şekilde yürütülebileceği ortaya çıkarılmıştır. Bu sonuçlara dayanarak, öğretim elemanları, aşağıda belirtilen değerlendirme modelini kullanabilirler.

Bu değerlendirme modeli beş ana kavramdan meydana gelmektedir. Bunlar değerlendirme yöntemini belirleme, plan, uygulama, analiz etme ve gözden geçirmedir. Bütün bu beş basamak birbirleri ile bağıntılıdır. Burada önce, genel olarak değerlendirmenin amacı belirlendikten sonra etkili bir şekilde planlanır ve uygulamaya geçirilir. Daha sonra hataları gözden geçirilerek etkili olup olmadığı analiz edilir. Ayrıntılı olarak bu basamakların açıklanışı aşağıdaki gibidir:

1. Değerlendirme Yöntemini Belirleme Değerlendirme çalışmalarında formative ve summative değerlendirme yöntemlerinin birlikte kullanılması araştırmadaki etkililiği artırmaktadır. Formative değerlendirme daha çok olaylar sürekli bir şekilde oluşurken yapılan faaliyetlerdir. Bu yöntem içinde kullanabilecek bilgi toplama yöntemleri şunlardır: Mektup gönderme, elektronik posta ve telefon etmedir. Summative değerlendirme daha çok işlemler tamamlandıktan sonra kullanılır. Kullanabilecek yöntemler açık uçlu sorular ve test maddeleridir. Ayrıca daha derinlemesine inmek için bu değerlendirmede quantitative (nicel) değerlendirme (Survey uygulama) ve qualitative (nitel) (gözlem ve görüşme) araştırma yöntemleri kullanılmalıdır.
2. Dersin Hedeflerini ve Davranışlarını Gözden Geçirme Burada yapılması gereken iş, proje hedeflerinin neler olduklarını belirlemektir.
3. Öğrencilerin İhtiyaçlarını Belirleme Değerlendirmeciler uzaktan eğitim projesinde bulunan öğrencilerin, öğrenme ihtiyacı duydukları konuları belirlemeleri gerekmektedir. Sınıfı oluşturan öğrencilerin genel özellikleri hakkında fikir sahibi olması gerekmektedir.
4. Ne Tür Bilgilerin Toplanacağına Karar Verme Burada yapılması gereken iş, değerlendirmeyi etkili bir şekilde sonuçlandıracak hatasız bilgilerin toplanmasıdır. Bu bilgiler, teknolojilerin kullanım kolaylıkları, derste kullanılan yöntemleri ortaya çıkarma, projenin ortam özelliğini ortaya çıkarma, derslerin konularını belirleme, ödevler, testler, destek kurumu, öğrencinin güdülenme durumu, başarı durumu, öğrencinin yeteneği ve öğretim elemanı hakkında olmalıdır.
5. Bilgileri Toplama ve Analiz Etme Bilgiler toplandıktan sonra istatistiksel yöntemler kullanılarak bilgilerin analizi yapılması gerekmektedir. Elde edilen sonuçlara göre bu projenin etkili olup olmadığı yani hedefleri gerçekleştirip gerçekleştirmediği ortaya çıkarılabilir. Sonuçların bir dahaki uygulamalara faydalı olması için rapora dönüştürülüp dosyalanması gerekmektedir.

Yapılan araştırma sonuçları bu yöntemin etkili olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çünkü her bir basamak etkili bir şekilde gözden geçirildikten sonra uygulanmaktadır. Hataların anında düzeltilmesi, bilimsel yeterliliği olan bilgileri ve sonuçları elde etmeye yardımcı olmaktadır.

3. Nirengi (Triangulation) Modeli

Yapılan uzaktan eğitim çalışmaları qualitative ve quantitative bilimsel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı nirengi yapıdaki uzaktan eğitim değerlendirme modelinin de kullanılabileceğini ortaya koymaktadırlar.

Nirengi değerlendirme modelinde, quantitative (nicel) ve qualitative (nitel) bilimsel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmaktadır. Bunun nedeni bazen nicel ve nitel bilimsel araştırmalarda elde edilin bulgular gerçek durumları temsil etmeyebilir. Bunun için gerçek durumları hatasız bir şekilde ortaya çıkarmak için bu iki yöntem birlikte kullanılması gerekmektedir. Bu modelde de belirtilen bu iki bilimsel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmaktadır. Bunun için bu değerlendirme modeli ile elde edilen bilimsel araştırma sonuçlarının geçerliliği ve güvenilirliği artmaktadır. Araştırmalarda elde edilen bulguların güvenirliği ve geçerliliği birden fazla bilimsel araştırma yöntemleri ile test edilmektedir.

İlk olarak, öğrencilere uzaktan eğitim uygulamaları, sistem hakkında çeşitli soruları içeren survey hazırlanır. Hazırlanan surveyin geçerliliğini ve güvenirliğini test etmek için ön deneme yapılır. Ön denemede elde edilen bulgulara göre survey üzerinde gerekli olan düzeltmeler yapılıp hazır hale getirilir. Daha sonra uzaktan eğitim sistemi içinde bulunan öğrencilerin tümüne veya uygun olarak seçilen örneklem içinde bulunan öğrencilere uygulanır. Daha sonra, istatistiksel yöntemlerle toplanan bu bilgiler anlamlı hale getirilir.

İlk yöntem olarak görüşme yöntemi kullanılır. Uzaktan eğitim uygulamaları ve sistemi hakkında çeşitli öğrencilerle yüz yüze veya telefonla görüşmeler yapılır. Bu görüşmelerde sorulacak olan sorular daha önce uygulanan survey soruları ile eş değer anlamları içermelidir. Bunun yanında dikkat edilmesi gereken diğer bir konu, görüşmelere katılacak öğrenciler araştırma evrenini temsil edebilmelidir. Mümkün olduğu ölçüde örneklem sayısını fazla tutmakta fayda vardır.

Üçüncü yöntem olarak, gözlem yöntemi kullanılır. Gözlem yöntemi ile öğrencilerin ve öğretmenlerin uygulamaları daha önceden surveylede ve görüşmede belirlenen konular doğrultusunda olmalıdır. Gözlem sonuçları rapor haline dönüştürülür. Uzaktan eğitim sistemi hakkında elde edilen gözlem sonuçlarının,önceden elde edilen bulguları desteklemesi beklenir.

Değerlendirme çalışmalarının sonucunda,quantitative(nicel) (survey uygulama) ve qualitive (nitel) (gözlem ve görüşme)yöntemleriyle elde edilen bulgular araştırmanın esas amacına göre yorumlanmaya çalışılır. Belirtilen bu üç araştırmada yönteminden elde edilen bulguların desteklemesi beklenmektedir.